Aanstaande zaterdag en zondag vindt voor de 18-e keer de Landelijke Open Monumentendag plaats. Bijna 400 gemeenten in ons land doen hieraan mee. Dit jaar is het thema de oude verdedigingswerken onder het motto 'Merck toch hoe sterck'. Vele verrassende gebouwen zetten hun deuren aanstaand weekend voor u open, zij zijn zeker een bezoek waard.

De Open Monumentendagen (OMD) die ons land nu voor het 18-e jaar kent, zijn uitgegroeid tot het grootste openlucht evenement van ieder jaar. Veel landen in Europa hebben dit voorbeeld gevolgd. Zo'n enorm evenement is slechts mogelijk dankzij vele duizenden vrijwilligers die zich ieder jaar inspannen om u de monumentale panden te laten zien en er rondleidingen te geven. Uiteraard kent de OMD ook Bobo's. De twee hoogste bobo's zijn Pieter van Vollenhove als voorzitter van het Nationaal Restauratiefonds en Medy van der Laan de staatssecretaris die ondermeer over monumenten gaat. De heer Van Vollenhove opent morgen de OMD 2004 in Alkmaar in de Grote Sint Laurenskerk ter gelegenheid van het feit dat Alkmaar 750 jaar geleden haar stadsrechten verkreeg.

Informatie over de OMD kunt u vinden in het gratis OMD-magazine dat u kunt ophalen bij VVV-toeristenbureaus, de ANWB-kantoren en bibliotheken. In Amsterdam, de stad met de meeste monumenten, kunt u een speciale gids ophalen op de informatiemarkt in het Amsterdams Historisch museum. Voor de internetters onder u wijs ik op www.openmonumentendag.nl. Landelijk kunt u over het thema van dit jaar een boekje kopen met als titel 'Merck toch hoe sterck' (15 euro), het is ook in de boekhandel te koop. Amsterdam geeft een eigen boek uit 'Amsterdam verdedigd' (10 euro).

Dit jaar won (mijn geboorteplaats) Den Bosch de Bouwfonds Trofee die steeds tijdens de OMD's wordt uitgereikt. In Den Bosch zullen vrijwilligers het beleg van 1629 naspelen tegenover het Bastion Oranje. Vanaf de gerestaureerde Citadel starten stadswandelingen en muziek vindt u ondermeer bij het Kruithuis. Apeldoorn, Gouda en Haaksbergen werden door de jury van deze Trofee bekroond met eervolle vermeldingen omdat zij ten opzichte van de andere bijna 400 deelnemende gemeenten zich onderscheiden tijden deze OMD 2004 met vele activiteiten.

In Apeldoorn kunt u Radio Kootwijk bezoeken, maar ook vele kastelen, bunkers, kazernes en schietbanen. In Gouda is een aanrader het stadsfront aan de Hollandse IJssel en er vaart een rondvaartschuit tussen het Binnehavenmuseum en de Kleiwegbrug. In Haaksbergen kunt u de negen meter lange kaart bekijken uit 1696 die de grens tussen het Bisdom Münster en Overijssel tot in detail weergeeft.

Let u wel op dat niet alle gemeenten het gehele weekend meedoen aan de OMD. Sommige op zaterdag en andere op zondag.

Het zal weer een feest worden om al die opengestelde monumenten te bezoeken en te genieten van architectuur en cultuur van vele honderden jaren terug. In een aantal gevallen is de oude monumentale architectuur smaakvol gecombineerd met moderne architectuur en modern design. Als dit goed gebeurt, ben ik daar een groot liefhebber van, dit grote ergernis van monumentenfreaks, die oude steden en dorpen willen terug restaureren tot een Anton Pieck-niveau. Zelfs namaakgevels en het zonder enig nut open graven van gedempte grachten verlangen zij. Ik vind dat zij daarmee de natuurlijke ontwikkeling van stedelijke en dorpsgebieden ontkennen. Monumenten gedijen goed in een harmonieuze omgeving. Zij houden het al honderden jaren vol, ondanks welk gewapend geweld of slopershamer dan ook. Merk toch hoe sterk deze monumenten een ziel geven aan woon- en werkgebied.