Louter en alleen maar om zoveel mogelijk geld op te halen, betaalt u bij de koop van een huis of flat aan de rijksoverheid zes procent overdrachtsbelasting. Dat is per transacties veel geld en het kan mensen ervan weerhouden te verhuizen. Notarissen en makelaars zijn volgens mij vaak wat lui bij het mogelijk lager vaststellen van het bedrag waarover u overdrachtsbelasting moet betalen.

De notaris ziet er op toe dat er voldoende overdrachtsbelasting wordt afgedragen bij onroerendgoed transacties. Koper en verkoper kunnen afspreken wie de overdrachtsbelasting betaalt. In ieder geval bedraagt die belasting zes procent over de waarde van het onroerend goed dat u koopt of verkoopt. Koopt u nu veel te goedkoop, tegen een vriendenprijs, dan moet u toch overdrachtsbelasting betalen over de werkelijke waard van het pand. Over het verschil tussen de koopprijs en de veel hogere waarde loopt de verkoper het risico van schenkingsrecht te moeten betalen. Ja, het is me wat in dit landje. Betaalt u nu echt veel te veel voor een pand of flat, omdat u dat persé wilt hebben, ligt de kwestie anders. Dan zult u via een taxatierapport moeten aantonen aan de notaris dat de werkelijke waarde inderdaad veel lager ligt. Als de notaris u gelooft, zal hij overdrachtsbelasting heffen over dat lagere bedrag.

Is er sprake van dat een overnamesom voor roerende goederen in de totale koopsom, dan kunt u over de werkelijke waarde van die roerende goederen de overdrachtsbelasting besparen. De notaris vraagt dan wel van u een overzicht van die spullen (gordijnen, apparatuur, meubels, vloerbedekking en dergelijke) met daarbij de realistische waarden. Koopt u een appartementsrecht waarbij in de Vereniging van Eigenaars (VvE) een echte reserve aantoonbaar aanwezig is, dan hoeft u over uw aandeel in die reserve geen overdrachtsbelasting te betalen.

De notaris zal dan aan het bestuur of aan de administrateur van de VvE vragen een opgaaf aan hem te doen van uw (toekomstige) aandeel in de financiële reserves van de VvE, waarvan u lid wordt.

Koopt u een huis of flat op die ellendige erfpachtgrond is het ook opletten geblazen. U hoeft namelijk slechts overdrachtsbelasting te betalen over de waarde van het huis of de flat zoals die waard zou zijn op eigen grond. In de praktijk zie ik vaak dat men overdrachtsbelasting betaalt over de koopsom k.k. en over de gekapitaliseerde waarde van de jaarlijkse canon, dus 17-maal de jaarlijkse canon. Er zijn gebieden in ons land waar men aantoonbaar evenveel betaalt voor een woning op eigen grond als voor dezelfde woning op in erfpacht uitgegeven grond. Onbegrijpelijk, maar het is praktijk. In zo'n geval zou u geen overdrachtsbelasting hoeven te betalen over het bedrag van 17-maal de jaarlijkse erfpachtcanon en dat scheelt geld.

Bij een afgekochte erfpacht voor bijvoorbeeld 50 jaar is het een andere kwestie. Pas na verloop van het eerste jaar kunt u via een speciale staffel hetzelfde toepassen als bij de jaarlijks te betalen erfpachtcanon. De notaris kan u daarbij helpen. Laat u zich bij de koop begeleiden door een makelaar en heeft u voor de hypotheeklening een taxatierapport nodig, dan is kunt u eenvoudig aan de notaris aantonen dat hij slechts over de koopsom overdrachtsbelasting hoeft te heffen en niet over die erfpachtcanon maal 17.

Voor de liefhebbers verwijs ik naar artikel 11 lid 3 van de Wet Belastingen van rechtsverkeer (BVR). Als je de weg weet, valt er gelukkig nog geld te besparen in deze barre tijden.