Via het nieuwe ruimtelijke beleid van de voortvarende minister Dekker van Vrom krijgen provincies en gemeenten meer vrijheid bij het invullen van hun grondgebied. Sommige gemeenten echter, laten zich in hun ruimtelijke beleid te veel leiden door plaatselijke deelbelangen. Provincies moeten zich op dat punt veel meer doen gelden, dat is immers hun functie. Consumenten die graag winkelen in grote winkels hebben daar recht op, dat geldt ook voor consumenten die graag funshoppen in kleinere winkels in oude centra.

Al jaren voeren provincies en gemeenten strijd tegen de vestiging van grote winkels aan de rand (periferie) van steden en dorpen. Dit verzet komt voort uit een achterhaalde angst voor weidewinkels, zoals u die veel in Frankrijk tegenkomt. Alleen bouwmarkten, meubelzaken, Ikea's en Makro's mochten zich wel op industrieterreinen en meubelboulevards vestigen. Grote winkels hebben een oppervlakte van minstens 1500 tot 3000 vierkante meters. En, die laten zich bezwaarlijk plaatsen in stadscentra. Ook verkopen zij producten, zoals meubels, tv-toestellen, audio en computers waarmee de koper niet in de bus of tram of met de fiets naar huis kan. Voor dat transport is men aangewezen op de auto. Dat geldt ook voor (werkende) partners die eenmaal per een of twee weken hun inkopen willen doen bij een grote supermarkt. Zij doen dat liever efficiënt per auto, dan dat zij al die volle tassen over straat zeulen. Voor de kleinere boodschappen en andere speciale aankopen weten zij meer in hun buurt of in het centrum van hun gemeente de andere winkels goed te vinden. Dan zijn er nog de toeristische bezoekers van gemeentelijke centra die velerlei winkeltjes zoeken om te funshoppen. Dus zou ik zeggen laat de funshoppers in de centra hun inkopen doen en geef de gehaaste consumenten de ruimte om efficiënt hun inkopen in te slaan en per auto naar huis te brengen. Dan is iedereen tevreden: de consument, de grote en de kleine winkelier.

De nieuwe nota Ruimte van de regering geeft aan dat er een vrije vestiging van winkels en bedrijven moet komen. De praktijk staat daar haaks op. Vorige week stuurde de Kamer van Koophandel Utrecht nog een brandbrief naar de Provinciale Staten van Utrecht om te voorkomen dat er een verbod komt op winkels groter dan 1500 vierkante meters. Utrecht wil door het tegengaan van grote winkels de plaatselijke middenstand van dorpen en steden beschermen.

Deze misvatting kom ik in de praktijk vaker tegen. Bijvoorbeeld in Zierikzee, Amsterdam-Osdorp, Deventer en Heerlen. Middenstanders zijn snel huiverig voor veranderingen in hun winkels en in het consumentengedrag. Dat kan best, maar de politiek dient te accepteren dat de consument verandert en dat grote en kleine winkels daarop moeten inspelen.

Ik heb begrepen dat gebruikers van perifere detailvestigingen (pvd's) en grootschalige detailvestigingen (gdv's) zich hebben gebundeld in een pdv/gdv-platform. Dit platform (pdv.gdv@tiscali.nl) heeft tot taak om overheden te overtuigen dat grote winkels aan de randen van gemeenten ook goed zijn voor de plaatselijke middenstand en consumenten uit de regio naar gemeenten trekken. Daarmee blijven geldstromen in die gemeenten in plaats van dat dit geld wegstroomt naar andere regio's. De hedendaagse consument is immers mobiel en vindt zijn/haar weg toch wel.

Volgens mij moet er een einde komen aan het betuttelen van consument en winkeliers door op het laagste niveau te bepalen welke producten wel en niet in een bepaalde winkel verkocht kunnen worden. In elke supermarkt kan ik tegenwoordig computers, kleren en servies kopen naast de gebruikelijke levensmiddelen. Dus voor branchevervaging hoeft niemand meer bang te zijn, die bestaat al. Tot slot wijs ik op het mooiste voorbeeld van inspelen op de wens van de consument. Bezoek eens de Maxis bij Muiden (NH), waar op het voormalige terrein van de Praxis een verzameling grootwinkelbedrijven is neergestreken met voldoende parkeerplaatsen. Regelmatig staan er files voor deze snelwegafslag omdat velen naar de Maxis willen om te winkelen en dat zonder de ruimtelijke spruitjeslucht uit vervlogen jaren.