Aanstaand weekend 9 en 10 september vinden alweer de 20-ste Open Monumentendagen plaats in de meeste gemeenten van ons land. Ook al 20 jaar is het Bouwfonds de hoofdsponsor van dit grootste openlucht evenement dat in Europa veel navolging heeft gekregen. Monumenten geven aan gemeentelijke centra een ziel, waarmee sommige gemeenten helaas wel erg slordig omgaan.

Wilt u weten wat er die dagen allemaal te beleven valt, kunt u bij de plaatselijke VVV- en ANWB-kantoren het speciale magazine ophalen of kunt u terecht op http://www.openmonumentendag.nl. Op deze website kunt u ook het gelegenheidsboek ‘Alles wat je altijd al wilde weten over monumenten en bouwstijlen’ , dat zeer de moeite waard is, bestellen.

Tijdens deze opendagen merk ik hoe trots we zijn op al die monumenten en terecht. We moeten er ook zuinig op zijn, per slot van rekening besteden we veel (belasting-) geld om deze monumenten in stand te houden en te restaureren. In verband met het 20-jarig jubileum van de Open Monumentendagen staat het evenement dit jaar in het kader van Feest. In het bijzonder zullen monumentale gebouwen waar u een feestje kunt bouwen hun deuren openen. Zoals de Melkweg, Paradiso, Odeon en Arti in Amsterdam. Vele vrijwilligers maken deze opendagen mogelijk en zullen u rondleiden en voorlichten.

Enkele maanden geleden werd bekend dat de grachtengordel van Amsterdam in aanmerking komt voor plaatsing op de lijst van Wereldmonumenten van de Unesco. Over trots gesproken, als grachtengordelbewoner zou ik daarop heel trots zijn. Maar, ik heb er ook wel gemengde gevoelens bij.

Het gebied binnen de Singelgracht van de hoofdstad is jaren geleden tot beschermd stadsgezicht verklaard, slechts een gedeelte daarvan: het gebied met de hoofdgrachten komt in aanmerking voor het predikaat wereldmonument. Een beschermd stadsgezicht legt overheden en monumenteneigenaren en gebruikers zowel verplichtingen als beperkingen op. Dit nog bovenop de verplichtingen en beperkingen vanwege de monumentenstatus. Wereldmonument is een eretitel, die voornamelijk tot doel heeft (nog meer) toeristen naar de hoofdstad te trekken. De gemeente Amsterdam met haar zeven duizend monumenten is best in staat om eigenaren en huurders van monumenten (bedrijfspanden en woningen) flink kort te houden, indien zij iets aan deze panden willen veranderen of verbouwen. Zelf knoeit de hoofdstad met het gebied van het beschermd stadsgezicht en dadelijk het wereldmonument aardig wat aan. Her en der kwakt zij het meest lelijke straatmeubilair, telefoon-, riool- en elektrakasten in het monumentale straatbeeld. Of weigert zij voldoende onderhoud uit te voeren aan het wegdek van de grachten, fietspaden en trottoirs. Hierdoor waan ik mezelf soms in een derde wereldland als ik in bepaalde delen van het hoofdstedelijk centrum fiets en loop. Daarom zou Amsterdam het predikaat Wereldmonument niet verdienen. Eerst moet zij haar zaakjes maar eens op orde brengen. Precies zoals zij dat eist van eigenaren en huurders van monumentenpanden.

Ook moeten we er weer naar toe dat het acceptabel is dat men wijzigingen en verbouwingen aan monumenten die nodig zijn om hoognodig hedendaags comfort in zo’n pand te brengen, mag uitvoeren. Dit geldt ook voor leegstaande monumentenpanden die slechts door verantwoorde moderne ingrepen goed bruikbaar en rendabel te maken zijn. Daarmee halen we zeker ook de 40-ste Open Monumentendagen.