De gemeente Amsterdam is op overnamepad. De hoofdstad wil de meerderheid van de aandelen van Luchthaven Schiphol N.V. en Amsterdam wil met Almere een dubbelstad vormen. Wat volgt? Gaan alle gemeenten die grenzen aan de hoofdstad samen in een Groot-Amsterdam-Almere? Of ligt de provincie Randstad Holland in het verschiet?

Als Amsterdam en Almere samengaan omdat de naar elkaar groeien en de meeste mensen die in Almere wonen in Amsterdam werken, komen andere gemeenten ook in zicht. Denkt u eens aan Zaanstad, Purmerend, Amstelveen, Diemen en Ouderkerk aan de Amstel. De gemeentegrenzen van deze gemeenten met Amsterdam zijn slechts potloodlijntjes op een landkaart en nagenoeg alle inwoners werken in Amsterdam en op Schiphol. De groei van Amsterdam zal moeten komen door annexeren van omliggende gemeenten, zoals dat alle vele decennia is gebeurd. Die kans lijkt nu te stijgen. Financieel is het voor Amsterdam ook aantrekkelijk, want al die gemeenten verkopen hun grond aan huiseigenaars en bedrijven. Dat is dan meteen afgelopen, want de Amsterdamse begroting drijft op (die ellendige) erfpachtopbrengsten. Dat gaat ook op bij de interesse van Amsterdam voor de meerderheidspositie bij Schiphol N.V. Want de luchthaven is een van de grootste grootgrondbezitters in die regio. En, Schiphol en haar ontwikkelingsbedrijf zijn gewend om hun grond te verkopen aan bouwers, beleggers en bedrijven. Met een dominante gemeente Amsterdam aan het roer bij Schiphol kunt u verwachten dat grond voortaan alleen in (die ellendige) erfpacht te verkrijgen zijn. Dit vooruitzicht bezorgt mij rillingen. Vergeet niet dat een van de grootste problemen bij de vorming van de Stadsprovincie Amsterdam was dat Amsterdam erfpacht voert en de grote gemeente Haarlemmermeer haar grond verkoopt. Daarover was geen overeenstemming te bereiken. Dit probleem speelde ook bij de gemeenten langs het Amsterdam-Noordzeekanaalgebied Amsterdam tot IJmuiden.

Afgezien van dit geniepige spel dat Amsterdam met haar erfpachtsysteem speelt, ben ik er een groot voorstander van dat de direct grenzende gemeenten zich aansluiten bij Amsterdam. Sterker ik ben er zelfs voorstander van dat Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Almere en Amsterdam met alle daartussen liggende gemeenten één provincie Randstad Holland vormen met een sterk provincie bestuur en uitgeklede gemeentebesturen. Daarmee kan men een gebied waar de helft van onze landelijke economie tot stand komt professioneel besturen. Dan hoeven inwoners en bedrijven niet meer rond te dolen in een bestuurlijke lappendeken die de Randstad nu is.

Een PvdA-wethouder van Almere en een Amsterdamse wethouder van Groen Links die het land vertellen hoe goed zij het allemaal voor hebben met de nieuwe dubbelstad, roepen bij mij enig wantrouwen op. Houdt ze goed in de gaten. Neem nu die metrolijn tussen beide steden die boven het IJmeer moet komen. Bij de start van de bouw van IJburg was er al voorzichtig sprake van zo’n brug voor auto’s, trein en metro. Ik spreek van tien jaar geleden en toen vond ik dat niet zo gek gedacht. Uiteraard met een goed oog voor milieu en natuur. Maar toen voer premier Wim Kok (PvdA) met lokale bestuurders op het water waar nu de IJburg-eilanden liggen. Hij verzekerde toen iedereen die het maar wilde horen dat er nooit een brug boven dat water tussen deze twee steden zou komen. Juist hij had kunnen weten dat men nooit nooit moet zeggen.