Aanstaande weekend vinden de Open Monumentendagen plaats. Het is alweer de zeventiende keer dat dit grootste openluchtevenement in ons land wordt georganiseerd. Dit jaar hebben de opendagen als thema de Boerenbouw. Er doen 385 gemeenten mee en dat is een record.

De Open Monumentendagen zijn voor mij een jaarlijks terugkerend festijn. Meestal loop of vaar ik dan met gasten een route door Amsterdam, waar in verhouding de meeste monumentenpanden van ons land staan. In het jaarverslag van 2002 van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg las ik dat per ultimo 2002 ons land 50.696 Rijksmonumenten kent. En , dat is geen kattenpis. Het monumentenwereldje is een economische factor van belang geworden. Er zijn in die sector veel mensen werkzaam, de monumenten geven vele aannemers en restaurateurs grote hoeveelheden werk en zij trekken vele toeristen. Daarom zijn de financiële bijdragen van de overheid, die dat van ons belastinggeld betaalt, goed bestede investeringen in ons cultureel erfgoed en in ´s lands economie.

Het valt mij dit jaar op dat de Rijksgebouwendienst prominent aanwezig is. Zij adverteert een gehele pagina in het Open Monumentendag 2003-magazine, dat u kunt ophalen bij de VVV-kantoren, ANWB-kantoren, bibliotheken en vestigingen van de hoofdsponsor Bouwfonds. De Rijksgebouwendienst opent de deuren van de monumenten die zij bezit op 13 en/of 14 september. Met de stelling: één keertje open voor u. Ofschoon er in de lijst van geopende panden geen boerderijen zitten, maakt de lijst een enorme indruk op mij. Wat dacht u van het Binnenhof in Den Haag, waar u in de bankjes van de senatoren in de Eerste Kamer mag zitten? De Praalgraven van Tromp en Piet Hein in de Oude Kerk te Delft, Het Kabinet van de Koningin en het atelier van de Rijksbouwmeester in Den Haag, de Kruittoren in Nijmegen en nog veel meer. Ik denk dat dit een goed initiatief is en dat men dat ieder jaar mag herhalen.

Door het gehele land doen 385 gemeenten mee en zeker de landelijke gemeenten hebben het redelijk eenvoudig met het thema Boerenbouw. Dit jaar geeft de Stichting Open Monumentendag overigens een boek uit over het thema Boerenbouw, dat op de plaatselijke informatie stands te koop is. De steden hadden wat meer moeite met dit thema.

Daarom viel het mij op dat Amsterdam dit jaar flink uitpakt. Het hoofdstedelijke monumentenbureau bestaat 50 jaar en dat wil men blijkbaar iedereen laten weten. Ondanks het voor een stad moeilijke thema Boerenbouw, heeft men een aantrekkelijk programma in elkaar gezet. Centrale punten tijdens deze opendagen zijn het Huis met de Hoofden aan de Keizersgracht 123 en het Beursplein, waar informatiestands zijn. Daar kunt u het hoofdstedelijke programma verkrijgen en een speciaal boek : Landelijk Amsterdam, kopen.

Voor de geautomatiseerden onder u wijs ik op de websites: www.openmonumentendag.nl en www.bma.amsterdam.nl. Hier kunt u alle informatie over de open monumentendagen ophalen.

Ook hebben monumentenpanden iets melancholieks. Althans, ik word er melancholisch van. Monumenten geven steden en dorpen een ziel. Zij vechten tegen de kaalslag en leegheid van mensen die zich architect noemen. Een solitair monument is bijna naakt, zo´n pand heeft een goede omgeving nodig. Dat hoeven geen (namaak) antieke panden te zijn, dat kunnen ook panden zijn van modern design. Ik vind dat alle panden, monumenten en moderne panden, met respect voor elkaar in elkaars omgeving moeten kunnen staan. Daarop zouden gemeenten beter moeten letten. Maar, er is toch Welstand, hoor ik u denken! Ja, dat zou ik ook denken. Maar als u en ik een aantal prachtige monumentenpanden in gedachte nemen met daarnaast de meest afzichtelijke moderne bouwsels, springen ons toch de tranen in de ogen. Daarom zou ik willen dat naast de bescherming van het monumentenpand, de overheid ook werkt aan de bescherming van de (monumentale) omgeving van een monument. Dat zou veel tranen schelen.